Opublikowano: 2026-02-12

Mały podatnik VAT to status podatkowy podatnika na gruncie podatku VAT, który umożliwia mu wykorzystanie niektórych preferencji podatkowych w VAT.

Aby uzyskać status małego podatnika VAT należy wypełnić ustawowe warunki. Jakie to warunki? Co daje status małego podatnika VAT w 2026 roku?

Mały podatnik VAT, czyli kto?

Zgodnie z art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775) małym podatnikiem VAT jest podatnik podatku od towarów i usług wypełniający warunki przedstawione w poniższej tabeli.

Warunki statusu małego podatnika VAT w 2026 roku
Lp.	Okoliczności
1.	Podatnik, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku VAT) nie przekroczyła w poprzednim w 2025 roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2.000.000 euro
2.	Podatnik prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi lub alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu – jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45.000 euro

ISTOTNE:

Przeliczenia powyższych kwot wyrażonych w EUR podatnik dokonuje według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, czyli 2025 (w zaokrągleniu do 1.000 zł).

Kurs ten zawarty jest w tabeli nr 190/A/NBP/2025 z dnia 01.10.2025r., który wyniósł 4,2586 zł.

Limity małego podatnika VAT w 2026 roku i w 2025 roku
Rok 2025		Rok 2026
ZŁOTYCH	LIMIT EUR		ZŁOTYCH
8.569.000	2.000.000		8.517.000
193.000	45.000		192.000

Co powyższe limity oznaczają w praktyce?

ISTOTNE:

Podatnik podatku od towarów i usług (prowadzący działalność na gruncie ustawy o VAT) jest małym podatnikiem VAT, jeżeli:

1. wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku VAT) nie przekroczyła w poprzednim w 2025 roku podatkowym kwoty 8.517.000 zł, albo
2. kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku – 2025 kwoty 193.000 zł w przypadku, gdy podatnik prowadzi przedsiębiorstwo maklerskie, zarządza funduszami inwestycyjnymi lub alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, jest agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu.

Status małego podatnika VAT w 2026 roku

Podatnik, który nie przekracza powyższych limitów spełnia warunki dla uzyskania i dysponowania statusem małego podatnika VAT. To oznacza, że może korzystać z wielu przywilejów. Jedną z nich jest możliwość składania deklaracji JPK_V7K a więc deklaracji VAT za kwartał kalendarzowy zamiast miesięcznych. Należy w tym wypadku powiedzieć o jednej istotnej rzeczy.

Rozliczenie podatku VAT w okresach kwartalnych oznacza:

1. składanie deklaracji (części deklaracyjnej JPK_V7K) za kwartały kalendarzowe a więc w przypadku 2026r. – za 1 kwartał 2026r. do 27 kwietnia 2026r., za 2 kwartał 2026r. do 27 lipca 2026r., za 3 kwartał 2026r. do 26 października 2026r., za 4 kwartał 2026r. do 27 stycznia 2027r.,
2. zapłata podatku VAT za kwartały kalendarzowe w ww. terminach, czyli tych samych terminach, co składanie deklaracji kwartalnych JPK_V7K,
3. pomimo kwartalnego rozliczenia podatku VAT występuje obowiązek składania miesięcznych części ewidencyjnych – JPK_V7K.

Kolejną korzyścią posiadania statusu małego podatnika VAT jest możliwość korzystania z metody kasowej VAT. W nawiązaniu do art. 21 ustawy o VAT metoda kasowa VAT polega na opodatkowaniu podatkiem VAT dokonanej sprzedaży towarów lub usług na rzecz czynnego podatnika VAT w momencie otrzymała należności z tytułu tej sprzedaży (w części lub w całości).

Z kolei możliwość odliczenia podatku VAT z otrzymanej faktury kosztowej występuje w dniu jej opłacenia (całości lub części) nie wcześniej jednak niż z dniem otrzymania faktury.

Natomiast w przypadku dokonania sprzedaży towarów lub usług na rzecz innego podatnika niż czynny podatnik VAT – opodatkowanie podatkiem VAT tej sprzedaży następuje:

• w momencie otrzymania zapłaty (części lub całości),
• nie później niż 180-tego dnia (począwszy od dnia dokonania sprzedaży).

ISTOTNE:

Czynny podatnik VAT posiadający status małego podatnika VAT może wybrać metodę kasową VAT. W tym celu (przed rozpoczęciem korzystania z tej metody) składa formularz VAT-R (zaznaczenie wyboru) do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który będzie stosował tę metodę.

Mały podatnik VAT a deklaracje za kwartał oraz metoda kasowa

Mały podatnik VAT musi pamiętać, iż aby zachować ten status podatkowy należy wystrzegać się kilku kwestii.

ISTOTNE:

Status małego podatnika VAT obowiązuje przez cały rok kalendarzowy.

Ewentualna utrata statusu małego podatnika VAT w trakcie roku wywołuje skutki dopiero od następnego roku kalendarzowego. Nie ma to jednak zastosowania w niektórych przypadkach.

ISTOTNE:

Mały podatnik może zrezygnować z metody kasowej, nie wcześniej jednak niż po upływie 12 miesięcy, w trakcie, których rozliczał się tą metodą, po uprzednim złożeniu formularza VAT-R (zaznaczenie rezygnacji) do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca kwartału, w którym stosował tę metodę.

Niemniej mały podatnik VAT traci w 2026r. prawo do rozliczania podatku VAT metodą kasową VAT, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczył kwotę limitu małego podatnika VAT – 8.517.000 zł.

Ponadto należy podkreślić, iż aby mały podatnik VAT mógł korzystać z metody kasowej VAT musi również stosować kwartalne rozliczenie podatku VAT.

Natomiast mały podatnik VAT nie musi korzystać z metody kasowej VAT, ale może np. korzystać jedynie z kwartalnego rozliczenia podatku VAT.

Zgodnie z art. 99 ust. 3 kwartalne deklaracje VAT podatnik będzie mógł złożyć dopiero po uprzednim zawiadomieniu właściwego naczelnika urzędu skarbowego za pomocą formularza VAT-R. Zawiadomienie te musi być złożone najdalej do 25-tego dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa.

Warto dodać, iż z kwartalnego rozliczenia podatku VAT w 2026r. mogą składać również podatnicy korzystający z estońskiego CIT, jeżeli wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku VAT) u tych podatników nie przekroczyła w poprzednim roku czyli w 2025r. podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 4.000.000 euro.

Limit ten należy przeliczyć według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł.

Limit ten w 2026r. wynosi 17.034.000 zł.

Brak uprawnień do metody kasowej VAT oraz kwartalnego rozliczenia podatku VAT

Na koniec należy powiedzieć o jeszcze jednym bardzo ważnym aspekcie. Zgodnie z art. 99 ust. 3a ustawy o VAT metoda kasowa VAT i rozliczenie kwartalne VAT nie jest dostępne dla podatników:

• zarejestrowanych przez naczelnika urzędu skarbowego, jako czynni podatnik VAT – przez okres 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym dokonana została rejestracja lub
• którzy w danym kwartale lub w poprzedzających go 4 kwartałach dokonali dostawy towarów zawartych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, chyba, że łączna wartość tych dostaw bez kwoty podatku nie przekroczyła, w żadnym miesiącu z tych okresów, kwoty 50.000 zł, lub
• którzy w danym kwartale dokonali importu towarów, który jest rozliczany na gruncie VAT według zasadach uproszczonych,
• w przypadku, których w danym kwartale stwierdzono, że wbrew obowiązkowi nie zapewniali możliwości dokonywania zapłaty przy użyciu instrumentu płatniczego w każdym miejscu, w którym działalność gospodarcza jest faktycznie wykonywana, w szczególności w lokalu, poza lokalem przedsiębiorstwa lub w pojeździe wykorzystywanym do świadczenia usług transportu pasażerskiego.