Podwyższenie kapitału zakładowego spółki zgodnie z przepisami KSH stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem PCC. Jednocześnie ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych przewiduje w tym zakresie pewne zwolnienia, które będą przedmiotem dalszej analizy.

Podatek PCC od podwyższenia kapitału spółki

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi podlegają: umowy spółki. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy podatkowi podlegają zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4.

Na podstawie art. 1 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy w przypadku umowy spółki kapitałowej za zmianę umowy uważa się:

– podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki oraz

– dopłaty.

Wskazany przepis podaje więc dwie rozłączne czynności, które uważane są za zmiany umowy spółki kapitałowej. Odrębną czynnością jest podwyższenie kapitału zakładowego (z wkładów lub ze środków spółki), a odrębną – są dopłaty i w przypadku tej czynności nie jest wymagany warunek, aby wiązały się one z podwyższeniem wartości kapitału zakładowego. A zatem wniesienie dopłat do spółki kapitałowej stanowi, zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zmianę umowy spółki, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Stosownie do art. 1a pkt 2 ww. ustawy użyte w ustawie określenie spółka kapitałowa oznacza spółkę: z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjną lub europejską. Zgodnie z art. 1 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy umowa spółki oraz jej zmiana podlega podatkowi, jeżeli w chwili dokonania czynności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znajduje się w przypadku spółki kapitałowej:

a) rzeczywisty ośrodek zarządzania albo

b) siedziba tej spółki – jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania nie znajduje się na terytorium innego państwa członkowskiego.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ww. ustawy obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie spółki cywilnej – na wspólnikach, a przy pozostałych umowach spółki – na spółce.

Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b ww. ustawy podstawę opodatkowania przy wniesieniu lub podwyższeniu wkładów do spółki osobowej albo przy podwyższeniu kapitału zakładowego stanowi wartość wkładów powiększających majątek spółki osobowej albo wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy stawki podatku wynoszą od umowy spółki 0,5%. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że czynność podwyższenia kapitału zakładowego spółki stanowi zmianę umowy spółki i co do zasady, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

WAŻNE

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną i ciąży na spółce. Podstawę opodatkowania w analizowanym przypadku stanowi wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy. Natomiast stawka podatku PCC wynosi 0,5%.

Zwolnienie podatkowe związane z podwyższeniem kapitału spółki

Jak stanowi art. 9 pkt 11 lit. b oraz c ustawy PIT zwalnia się od podatku umowy spółki i ich zmiany:

– związane z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska (lit. b),

– związane z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie strat poniesionych przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie kapitału zakładowego następuje w okresie 4 lat po jego obniżeniu (lit. c).

Możliwość zastosowania ww. zwolnienia obrazuje poniższy przykład:

Wspólnik X oraz Y wnieśli do spółki z o.o. dopłatę zgodnie z przepisami ustawy – Kodeks spółek handlowych. Spółka odprowadziła na konto właściwego Urzędu Skarbowego podatek od czynności cywilnoprawnych z tytułu wniesionych dopłat.

Następnie wspólnicy spółki podjęli decyzję, o podwyższeniu kapitału zakładowego. Jednocześnie postanowiono, iż wkład na pokrycie nowo utworzonych udziałów zostanie pokryty poprzez poprzez potrącenie wierzytelności pieniężnej przysługującej każdemu

Wspólnikowi z tytułu zwrotu dopłat (które to dopłaty były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych). W opisanym przypadku zastosowanie znajdzie zwolnienie określone w art. 9 pkt 11 lit. b ustawy PCC. W konsekwencji spółka z o.o. nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku PCC.

W rezultacie zmiana umowy spółki kapitałowej związana z podwyższeniem kapitału zakładowego poprzez potrącenie wierzytelności pieniężnej przysługującej wspólnikowi z tytułu zwrotu dopłat korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 9 pkt 11 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.