W praktyce życia codziennego może się zdarzyć, że na skutek pomyłki przedsiębiorca otrzyma określoną kwotę na swoje konto firmowe. W związku z tym pojawia się pytanie czy taki omyłkowy przelew wiąże się z powstaniem po stronie przedsiębiorcy obowiązku podatkowego. W dalszej części artykułu postaramy się wyjaśnić tą kwestię.

Omyłkowy przelew a podatek od spadków i darowizn

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny, polecenia darczyńcy.

Ustawa nie definiuje pojęcia darowizny, w związku z tym należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Jak stanowi art. 890 § 1 ww. Kodeksu oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Z powyżej zacytowanych przepisów wynika, że podstawową cechą umowy darowizny jest bezpłatne świadczenie darczyńcy na rzecz obdarowanego kosztem jego majątku. Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego) i zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako nieodpłatne. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za otrzymane świadczenie.

Istotą darowizny – jako czynności nieodpłatnej – jest więc brak po drugiej stronie ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego. Darowizna może polegać zarówno na przesunięciach do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych postaciach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po stronie majątku obdarowanego do zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów. Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli złożone przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia woli przez obdarowanego o przyjęciu darowizny.

Stosownie natomiast do treści art. 5 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy powstaje, przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że darowizna jest umową. To oznacza, że dla jej skutecznego zawarcia konieczne jest zgodne oświadczenie obu stron. Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 19.09.2025 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.111.2025.2.MM wskazał:

„Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że intencją Pani matki było przechowanie środków pieniężnych na 3-miesiecznej lokacie w celu uzyskania korzyści z tytułu naliczonych odsetek i po zakończeniu lokaty ponowne przelanie środków na swoje konto. Zatem kwota 240.000 zł, która została przez pomyłkę przelana na Pani konto oszczędnościowe nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Nie można bowiem pomyłki Pani matki traktować jako zgodne oświadczenie woli o przekazaniu na Pani rzecz kwoty 240.000 zł tytułem darowizny. Środki te znajdują się obecnie na Pani koncie przez pomyłkę.

Reasumując, skoro Pani matka przelała 240.000 zł na Pani konto oszczędnościowe przez pomyłkę, to środki te nie stanowią darowizny podlegającej opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn oraz nie podlegają zgłoszeniu do urzędu skarbowego.”

Takie samo stanowisko zaprezentował Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 18.03.2026 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.54.2026.1.PB.

WAŻNE

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem organów podatkowych otrzymanie omyłkowego przelewu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Osoba otrzymującą przelew przez pomyłkę nie może być bowiem uznana za osobę obdarowaną .

Omyłkowy przelew a podatek PIT

Jak wynika z treści art. 14 ust. 1 ustawy PIT za przychód z działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Choć nie wynika to z treści przepisów to jednak powszechnie przyjmuje się, że przychodem są takie kwoty które powiększają aktywa podatnika. Chodzi zatem o kwoty należne, które stanowią dla przedsiębiorcy dodatkowe przysporzenie majątkowe.

Ponadto takie przysporzenie musi mieć charakter trwały oraz definitywny. To z kolei oznacza, że omyłkowy przelew – który powinien zostać przed przedsiębiorcę zwrócony – nie może być traktowany jako przychód w rozumieniu ustawy PIT.

W konsekwencji również na gruncie podatku dochodowego otrzymanie przez przedsiębiorcę omyłkowego przelewu na jego firmowe konto nie wiąże się z koniecznością zapłaty z tego tytułu podatku PIT. Również w tym przypadku mamy do czynienia ze zdarzeniem neutralnym podatkowo.