Opublikowano: 2026-09-07

Kupując towary spoza Polski należy zadać sobie pytanie co to jest właściwie za transakcja. Prawidłowe rozpoznanie rodzaju transakcji pozwala na prawidłowe rozliczenie podatku VAT od takiej transakcji, jeżeli to nabywca jest zobowiązany do jego rozliczenia. Kiedy więc wystąpi wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów a kiedy nie?

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 zwanej dalej ustawą o VAT) przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) to po prostu zakup towarów z UE dokonany przez firmę od firmy. Na gruncie ustawy o VAT o zaistnieniu WNT świadczy wypełnienie ustawowych warunków. Sam zakup towaru z UE do innego kraju UE jeszcze nie powoduje zaistnienia WNT.

WNT oznacza, iż nabywca zakupił prawo do rozporządzenia towarem jak właściciel oraz towar ten został przemieszczony do kraju UE nabywcy (a nie do magazynu sprzedawcy).

WNT wystąpi, gdy:

1. kupujący towar z siedzibą firmy w jednym kraju UE nabył prawo do rozporządzenia towarem jak właściciel od sprzedawcy z siedzibą firmy w innym kraju UE niż nabywca, oraz
2. towar faktycznie opuścił kraj UE sprzedawcy (rozpoczęcia transportu, wysyłki) i został wysłany lub przetransportowany do kraju UE nabywcy.

Organizacja transportu towaru w ramach WNT może nastąpić według następujących zasad.

Kto dokonuje transportu / wysyłki przy WNT
Sprzedający	Kupujący	Firma / podmiot na rzecz sprzedającego	Firma / podmiot na rzecz kupującego

WNT wystąpi również, gdy czynny podatnik VAT dokonuje przemieszczenia własnych towarów, z terytorium jednego państwa UE na terytorium innego państwa UE, jeżeli towary te zostały:

• przez tego podatnika na terytorium tego innego kraju UE w ramach prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa wytworzone, wydobyte, nabyte, w tym również w ramach WNT, albo zaimportowane, oraz
• przeznaczone na działalność gospodarczą tego podatnika.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów – warunki formalne

Aby można było na gruncie podatku VAT rozpoznać wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów:

1. sprzedawca towarów musi być zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i podatnikiem VAT-UE (zarejestrowanym do transakcji unijnych) w kraju UE siedziby swojej firmy,
2. nabywca:

• jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT oraz podatnikiem VAT-UE (zarejestrowanym do transakcji unijnych) w kraju UE siedziby swojej firmy innym niż kraj UE sprzedawcy,
• jest podatnikiem zwolnionym z VAT oraz podatnikiem VAT-UE (zarejestrowanym do transakcji unijnych) w kraju UE siedziby swojej firmy innym niż kraj UE sprzedawcy.

ISTOTNE:

Spełnienie wymogów formalnych po stronie sprzedawcy i nabywcy jeszcze nie przesądza o tym czy zaistniało WNT. Musi dojść do faktycznego przemieszczenia towaru z jednego kraju UE do drugiego kraju UE. Nie ma przy tym znaczenia, w jakiej walucie następuje transakcja WNT.

ISTOTNE:

Jeszcze przed zawarciem transakcji obie strony powinny posługiwać się ważnymi numerami VAT UE.

Dzięki temu sprzedawca może zastosować właściwe zasady opodatkowania, a nabywca prawidłowo rozliczy WNT.

Przed pierwszym zakupem warto sprawdzić, czy firma jest zarejestrowana, jako podatnik VAT UE.

Nabywca zwolniony z VAT może skorzystać z limitu 50.000 zł, do którego może bez rejestracji do VAT-UE dokonywać zakupu towarów od firm posiadających siedzibę firmy w kraju UE innym niż kraj siedziby firmy nabywcy.

Przykład 1

Osoba fizyczna prowadząca działalność kupuje maszyny – towary handlowe od niemieckiego producenta. Towar zostaje wysłany z Niemiec do magazynu w Polsce. Przedsiębiorca zidentyfikuje tę transakcję, jako WNT.

Warto zaznaczyć, że u nabywcy zwolnionego z VAT i niezarejestrowanego do VAT-UE wówczas nie należy rozpoznawać WNT, jeżeli suma takich nabyć przez cały rok nie przekroczy kwoty 50.000 zł.

Po przekroczeniu tej kwoty w trakcie roku podatnik zwolniony z VAT musi dokonać rejestracji do VAT-UE i składać, co miesiąc deklarację VAT-8 nawet, jeżeli będzie zerowa oraz informacje podsumowującą VAT-UE, ale tylko za okresy dokonania WNT.

W tej sytuacji podatnik zwolniony z VAT musi także odprowadzić podatek VAT należny z tytułu dokonania WNT.

ISTOTNE:

WNT zawsze podlega rozliczeniu, gdy przedmiotem zakupu są wyroby akcyzowe lub nowe środki transportu.

Obowiązek opodatkowana WNT po stronie nabywcy

Na początku tej kwestii trzeba zaznaczyć, że to nabywca rozlicza (i odprowadza) podatek VAT od transakcji WNT a nie sprzedawca. To oznacza, że to nabywca ma obowiązek opodatkowania podatkiem VAT transakcję WNT.

Czynny (także zwolniony) podatnik VAT ma obowiązek opodatkować WNT

1. z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej,
2. najpóźniej 15-tego dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem WNT.

Opodatkowanie WNT oznacza:

1. wykazanie podatku VAT należnego od nabycia – WNT w ewidencji VAT – JPK_V7X po stronie sprzedaży,
2. odliczenie podatku VAT należnego z tytułu WNT w ewidencji VAT – JPK_V7X po stronie zakupu

– oraz oczywiście w części deklaracyjnej JPK_V7X po stronie sprzedaży i zakupu.

Na koniec należy zaznaczyć, iż nie zawsze wystąpi WNT.

WNT u nabywcy, który siedzibę firmy posiada w Polsce nie będzie miało miejsca, gdy:

1. sprzedaż objęta szczególną procedurą VAT-MARŻA zarówno, gdy polski przedsiębiorca nabył towar spoza Polski jak i od firmy w Polsce,
2. sprzedaż (sprzedawca) korzysta ze zwolnienia z VAT (podmiotowego lub przedmiotowego),
3. sprzedaż nastąpiła na podstawie umowy kupna – sprzedaży w Polsce lub za granicą.

Co więcej WNT u nabywcy, który siedzibę firmy posiada w Polsce nie będzie miało miejsca, gdy towary (poza nowymi środkami transportu) są nabywane przez:

• rolników ryczałtowych dla prowadzonej przez nich działalności rolniczej,

• podatników wykonujących jedynie sprzedaż zwolnioną z VAT przedmiotowo,
• podatników podmiotowo zwolnionych z VAT,
• osoby prawne, które nie są podatnikami

– jeżeli całkowita wartość WNT dokonana na terytorium RP nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego kwoty 50.000 zł.

Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej istotnej kwestii.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o VAT w sytuacji, gdy polski nabywca dokonuje (sam lub za pomocą firmy transportowej) przemieszczenia należących do niego towarów z terytorium państwa UE innego niż Polska na terytorium Polski i wykorzystuje je na terytorium RP do prowadzenia własnej działalności gospodarczej może to niekiedy nie stanowić WNT a nietransakcyjne WNT.

To zagadnienie będzie przedmiotem odrębnej publikacji.