Opublikowano: 2026-09-09

Od czasu do czasu niemal każdy przedsiębiorca ma do czynienia z przedawnieniem zobowiązania podatkowego, czyli podatku np. VAT, PIT, PCC, od spadków i darowizn lub innego.

Warto więc wiedzieć, czym właściwie jest przedawnienie zobowiązania podatkowego, jakie warunki muszą być spełnione, aby ono wystąpiło. Czy okres przedawnienia może ulec zawieszeniu? A jeśli tak to, kiedy? I kiedy nastąpi przedawnienie prawa do odliczenia podatku VAT?

Co to jest zobowiązanie podatkowe

Zobowiązanie podatkowe powstaje w przypadku zaistnienia konkretnego zdarzenia gospodarczego lub innych zdarzeń określonych w ustawach podatkowych.

Zgodnie z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622) zobowiązanie podatkowe, które powstało z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Ponadto w myśl art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy podatnik:

1. nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, lub
2. w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego

– zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji organu podatkowego nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Przedawnienie zobowiązania podatkowego

Przedawnienie zobowiązania podatkowego to okoliczność, w której podatnik dotychczas zobligowany do uregulowania tego zobowiązania nie musi jego płacić.

Przedawnienie zobowiązania podatkowego polega na upływie ustawowego okresu czasu, po którym wierzyciel (fiskus) traci możliwość skutecznego dochodzenia swojego zobowiązania podatkowego (w części lub w całości).

ISTOTNE:

Organy podatkowe dokonując ściągnięcia zaległych podatków lub składek ZUS mogą w tym celu skorzystać z kilku środków egzekucyjnych, jeżeli użycie jednego nie przynosi skutków, przy czym dłużnik musi zostać o nich prawidłowo zawiadomiony. Efektem jest to, że bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu przy zastosowaniu każdego, nowego środka egzekucyjnego.

Warto w tym miejscu wspomnieć, iż przedawnienie zobowiązania podatkowego jest jednym z okoliczności wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, które może nastąpić na skutek po prostu zapłaty zobowiązania, kompensaty, potrącenia lub jeszcze innego zdarzenia skutkującego zakończeniem uprawnień do dochodzenia tego zobowiązania.

Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe (także podatku VAT) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Trzeba podkreślić, że kwestie przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku VAT a prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego (z faktury), choć są tożsame to jednak istnieje tutaj jedna zasadnicza różnica. O tym w dalszej części publikacji.

Okres przedawnienia zobowiązania podatkowego może ulec zawieszeniu

5-cio letni okres przedawnienia może ulec zawieszeniu albo przerwaniu, a następnie wznowieniu. Kiedy?

Sytuacje te ustawodawca wymienił w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem:

• wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania,
• wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania,
• wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa,
• przekazania do sądu powszechnego odwołania od decyzji w sprawie stwierdzenia istnienia stosunku pracy,
• skierowania do właściwego sądu pracy powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy,
• doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
• doręczenia zawiadomienia o przystąpieniu do zabezpieczenia w przypadkach zawieszenia postępowania egzekucyjnego,
• wystąpienia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na wniosek strony o opinię Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, co do zasadności zastosowania środków ograniczających umowne korzyści.

Z kolei w art. 70 § 7 Ordynacji podatkowej prawodawca wskazał, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu:

• prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe,
• doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności,
• uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa,
• uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy,
• uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego wydanego w wyniku skierowania powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy,
• wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu,
• zakończenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
• doręczenia stronie opinii Rady wydanej po wystąpieniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na wniosek strony, co do zasadności zastosowania środków ograniczających umowne korzyści, lub po dniu upływu terminu na wydanie tej opinii.

ISTOTNE:

Zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej przedawnieniu nie ulegają zobowiązania podatkowe, które zostały zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym.

Jednakże po upływie 5-cio letniego okresu przedawnienia zobowiązanie może być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Przedawnienie prawa do odliczenia VAT

Zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT, jeżeli podatnik nie dokonał odliczenia podatku VAT w podstawowych terminach tj. w miesiącu powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy albo w miesiącu otrzymania faktury lub w jednym z trzech następnych miesięcy albo dwóch następnych kwartałów u podatników rozliczających VAT kwartalnie (licząc od miesiąca otrzymania faktury, jeśli jest późniejszy), wciąż może tego dokonać poprzez dokonanie korekty ewidencji i deklaracji JPK_V7X:

• za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo
• za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika rozliczającego się kwartalnie za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do odliczenia podatku VAT

– nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do odliczenia podatku VAT.

Przepis ten wskazuje jednoznacznie, że prawo do odliczenia podatku VAT z otrzymanej faktury przedawnia się po upływie 5 lat, ale licząc od początku roku, w którym powstało to prawo.

Przykład 1

Czynny podatnik VAT odnalazł fakturę zakupu z dnia 15.07.2020 r. Czy w 2026 r. może odliczyć podatek VAT z tej faktury?

Niestety nie. Prawo do odliczenia podatku VAT z ww. faktury uległo przedawnieniu 31 grudnia 2024 r.

Przykład 2

Czynny podatnik VAT odnalazł fakturę zakupu z dnia 02.09.2021 r. Czy w 2026 r. może odliczyć podatek VAT z tej faktury?

Niestety nie. Prawo do odliczenia podatku VAT z ww. faktury uległo przedawnieniu 31 grudnia 2025 r.

Przykład 3

Czynny podatnik VAT odnalazł fakturę zakupu z dnia 21.03.2022 r. Stosował i stosuje miesięczne rozliczenie podatku VAT. Czy w 2026 r. może odliczyć podatek VAT z tej faktury?

Tak. Prawo do odliczenia podatku VAT z ww. faktury ulegnie przedawnieniu 31 grudnia 2026 r.

Jeżeli podatnik chce odliczyć podatek VAT od tej faktury, musi do 31 grudnia 2026r. złożyć korektę ewidencji i deklaracji JPK_V7X za okres 03/2022r. albo za 04/2022r. albo za 05/2022r. albo za 06/2022r. w której odliczy podatek VAT z powyższej faktury.