Ciekawym przypadkiem, wartym przeanalizowania pod względem prawnym oraz podatkowym, jest możliwość zawarcia umowy z osobą małoletnią. Dodatkowo należy odnieść się do kwestii ewentualnego rozliczenia tak uzyskanego przychodu.

Prawna możliwość zawarcia umowy zlecenia z osobą małoletnią

Zgodnie z art. 15 Kodeksu cywilnego ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. W myśl natomiast art. 17 i 18 Kodeksu cywilnego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

W świetle powyższe – za zgodą rodziców lub opiekunów prawnych – dopuszczalne jest zawarcie umowy zlecenia z osobą która ukończyła lat trzynaście.

Przechodząc na grunt przepisów podatkowy wskażmy, że przychody z umowy zlecenia zawartej z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą stanowią przychód z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 8 ustawy PIT). Zleceniodawca pełni w tym przypadku rolę płatnika, który ma obowiązek pobrania zaliczki na podatek oraz jest zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-11 i przesłania jej:

1. urzędowi skarbowemu – w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym;

2. podatnikowi – w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym

WAŻNE

Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 23.11.2023 r., nr 0114-KDWP.4011.138.2023.2.AS1, wskazał, że informacja PIT-11 powinna być wystawiona na osobę, której faktycznie przyznano dane świadczenie. Jeżeli zleceniobiorcą jest osoba małoletnia to na nią powinien być adresowany PIT-11.

Rozliczenie dochodów osoby małoletniej

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest sposób rozliczenia dochodów osoby małoletniej.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci. Z kolei ust. 2 art. 7 komentowanej ustawy stanowi, że jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu, dochody małoletnich dzieci dolicza się po połowie do dochodu każdego z małżonków.

Należy zwrócić uwagę, że zacytowany przepis art.7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regułę zaliczania dochodów dzieci do dochodów rodziców lub osób samotnie je wychowujących odnosi wyłącznie do dochodów małoletnich dzieci własnych lub przysposobionych.

Z powyższego wynika, że tylko dochody małoletnich dzieci z ich pracy, stypendiów oraz dochody z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku podlegają opodatkowaniu na imię małoletniego dziecka, bowiem są one wyłączone z zarządu majątkiem dziecka przez rodziców. Natomiast inne dochody podlegają doliczeniu do dochodów rodziców.

Jeśli małoletnie dziecko osiąga dochody, które nie mogą być doliczane do dochodów rodziców, należy złożyć odrębne zeznanie PIT-37 złożone w imieniu dziecka i podpisanym przynajmniej przez jednego z rodziców. Natomiast dochody małoletnich dzieci podlegające łącznemu opodatkowaniu z dochodami rodziców podlegają wykazaniu na druku PIT/M stanowiącym załącznik do zeznania PIT-36.

W kontekście przedstawionego problemu należy rozważyć jakiego rodzaju dochody mieszczą się w pojęciu „dochód z pracy małoletniego”. Ponieważ ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia „praca”, to należy odwołać się do wykładni językowej tego pojęcia. Według słownika języka polskiego praca, to świadoma, celowa działalność człowieka zmierzająca do wytworzenia określonych dóbr materialnych lub kulturalnych, będąca podstawą i warunkiem istnienia i rozwoju społeczeństwa.

Pracą w znaczeniu powołanej definicji – są zatem wszelkie czynności, których celem jest wytworzenie dobra materialnego lub kulturalnego i to niezależnie od tego, czy są wykonywane w ramach obowiązków wynikających ze stosunku pracy, stosunku służbowego, czy też w ramach działalności wykonywanej osobiście, np. umowy zlecenia, umowy o dzieło. Dochodami z pracy dzieci będą zatem dochody uzyskane ze świadczenia przez nie pracy, m.in. na podstawie stosunku pracy, umów cywilnoprawnych (zlecenie, o dzieło).

W świetle powyższego dochód małoletniego z umowy zlecenia – jako dochód z pracy, wyłączony na mocy art. 7 ust. 1 ww. ustawy z dochodów w podlegających doliczeniu do dochodu rodzica – winien zostać wykazany w zeznaniu PIT-37 złożonym w imieniu dziecka i podpisanym przynajmniej przez jednego z rodziców.

Jednocześnie jednak należy zauważyć, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 148 lit. b ustawy PIT zwalnia się od podatku przychody z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. roku życia, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł.

WAŻNE

Przychody z umowy zlecenia małoletniego podlegają odrębnemu rozliczeniu od dochodów rodziców przy czym tego rodzaju przychód może korzystać ze zwolnienia w ramach ulgi dla młodych.

Za prawnie dopuszczalne należy uznać zawarcie umowy zlecenia z osobą małoletnią (za zgodą przedstawiciela ustawowego). Teraz rodzaju dochody są kwalifikowane jako działalność wykonywana osobiście. W tym zakresie możliwe jest również zastosowanie ulgi dla młodych.