Opublikowano: 2026-06-01

Zwolnienie z podatku VAT ze względu na nieprzekroczenie wartości sprzedaży to często wykorzystywany profit na gruncie VAT. Przedsiębiorcy mogą z niego korzystać, ale gdy jest blisko momentu przekroczenia limitu wartości sprzedaży warto wiedzieć, co dalej.

Co więcej, gdy przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia, a sprzeda niektóre towary lub usługi wówczas jeszcze przed tą sprzedażą ma obowiązek rejestracji do VAT. O co konkretnie chodzi?

Zwolnienie z VAT

Polscy podatnicy tzn. posiadający siedzibę w Polsce mogą skorzystać pod pewnymi warunkami z dwóch typów zwolnień z opodatkowania VAT dokonywanej sprzedaży:

1. zwolnienia podmiotowego z VAT – zwolnieniu podlega podmiot (podatnik) i dokonywana przez niego sprzedaż,
2. zwolnienie przedmiotowego z VAT – zwolnieniu podlega tylko sprzedaż niektórych towarów lub usług.

Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 zwanej dalej ustawą o VAT) zwolnienie podmiotowe z VAT przysługuje podatnikowi w odniesieniu do sprzedaży:

1. dokonywanej przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium RP, oraz
2. u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku VAT, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym limitu rocznego – 240.000 zł (Osoba fizyczna rozpoczynająca w trakcie roku działalność gospodarczą (nie od 1 stycznia) limit zwolnienia podmiotowego z VAT musi ustalić w proporcji do okresu prowadzenia działalności w roku jej rozpoczęcia), oraz
3. nie rozpoczął sprzedaży towarów lub usług powodującej utratę prawa do zwolnienia podmiotowego z VAT z VAT (wymienionych w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT – wykaz na końcu publikacji).

ISTOTNE:

Od 2025 roku polscy podatnicy mogą także korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT w przypadku sprzedaży towarów lub usług kierowanej do niektórych państw UE w ramach procedury zwolnienia SME.

Należy podkreślić, iż do limitu zwolnienia z VAT – 240.000 zł podatnik nie wlicza:

1. wartości sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych – co ważne podlegających amortyzacji,
2. wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość (WSTO), która nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce,
3. sprzedaży na odległość towarów importowanych (SOTI), która nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce,
4. odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, zwolnionych z VAT przedmiotowo (ze względu na rodzaj towaru lub usługi), jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych (m.in. transakcje związane z nieruchomościami, usługi zwolnione przedmiotowo z VAT – usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych, usługi zarządzania różnymi funduszami np. PPK, OFE, PPE, portfelami inwestycyjnymi, usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, usługi ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, pozostałe usługi).

Wartość sprzedaży powyższych towarów i usług pozostaje bez wpływu na limit zwolnienia podmiotowego z VAT 240.000 zł. Podatnik pomniejsza kwotę wartości sprzedaży jaką osiągnął w poprzednim roku i w trakcie bieżącego roku o wartość ww. transakcji.

Przekroczenie limitu zwolnienia z VAT

Czasami może się zdarzyć, że w trakcie roku nastąpi przekroczenie limitu sprzedaży – 240.000 zł. Co w takiej sytuacji?

Przede wszystkim należy wiedzieć o kilku bardzo istotnych kwestiach.

Przekroczenie limitu zwolnienia z VAT – kiedy następuje

Przekroczenie limitu zwolnienia podmiotowego z VAT – 240.000 zł następuje wtedy, kiedy wartość ostatniej transakcji sprzedaży (poza ww., które zostały z tego limitu wyłączone) spowoduje przekroczenie wartości sprzedaży – 240.000 zł.

Gdy tak się stanie zwolnienie podmiotowe z VAT traci moc począwszy od tej transakcji sprzedaży.

Czym to skutkuje?

ISTOTNE:

Jeżeli ostatnia wartość transakcji sprzedaży (dostawa towarów, usług) spowodowała przekroczenie limitu 240.000 zł wówczas cała wartość tej transakcji podlega opodatkowaniu podatkiem VAT (i każda kolejna transakcja sprzedaży) według stawek VAT właściwych obowiązujących w Polsce dla sprzedawanych towarów lub usług.

Otrzymanie zaliczki albo wystawienie faktury także może spowodować przekroczenie limitu zwolnienia z VAT.

ISTOTNE:

Okres zawieszenia prowadzenia działalności nie wpływa na obowiązek respektowania limitu zwolnienia podmiotowego z VAT – 240.000 zł. W trakcie zawieszenia działalności limit ten może zostać przekroczony podobnie jak w okresie poza zawieszeniem.

Przekroczenie limitu zwolnienia z VAT – skutki w VAT

Zwolnienie podmiotowe z VAT traci moc począwszy od transakcji (pełna jej wartość), która spowodowała przekroczenie limitu zwolnienia 240.000 zł.

To oznacza, że jeszcze przed dokonaniem tej transakcji sprzedaży (przed dostawą towaru lub usługi, przed wystawieniem faktury, przed otrzymaniem zaliczki lub należności) podatnik korzystający ze zwolnienia z VAT ma obowiązek:

1. złożenia formularza VAT-R (w trybie aktualizacji) i to jeszcze dzień przed przekroczeniem limitu zwolnienia, oraz
2. w złożonym formularzu VAT-R wskazać dzień przekroczenia limitu, jako dzień, od którego stał się czynnym podatnikiem VAT (wskazując w punkcie C – okoliczności określające obowiązek podatkowy podatnik zaznacza kwadrat 35 o brzemieniu – „Podatnik traci (utracił) zwolnienie, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT”).

Przekroczenie limitu zwolnienia z VAT – obowiązki czynnego podatnika VAT

Składając formularz VAT-R, w którym podatnik wskazuje powody utraty zwolnienia z VAT (przekroczenie limitu) i dzień utraty prawa do zwolnienia z VAT – staje się od tego wskazanego dnia czynnym, zarejestrowanym podatnikiem VAT, co rodzi określone ustawowe obowiązku w podatku VAT. Złożenie VAT-R i wskazanie utraty zwolnienia z VAT (ze względu na przekroczenie limitu 240.000 zł) nazywa się rejestracją do VAT a dokładnie rejestracją, jako czynny podatnik VAT.

Do obowiązków czynnego podatnika VAT na gruncie VAT należą:

• doliczanie podatku VAT do sprzedaży według stawki krajowej dla rodzaju zbywanych towarów i usług,
• wystawianie faktur sprzedaży dla firm wobec tego, iż sprzedaż jest opodatkowana VAT,
• miesięczne prowadzenie i składanie do urzędu skarbowego ewidencji VAT zawierającej transakcje sprzedaży opodatkowane VAT i zakupu umożliwiające odliczenie VAT oraz deklaracji (miesięcznej lub kwartalnej) – JPK_V7X,
• zapłata podatku VAT jeżeli wystąpi w terminie przesyłania JPK_V7X,
• dokonywanie korekt wystawionych faktur,
• korekty ewidencji i deklaracji JPK_V7X w razie stwierdzenia błędów,
• pozostałe obowiązki na gruncie VAT.

Sprzedaż towarów lub usług powodująca utratę zwolnienia podmiotowego z VAT

Na koniec warto zaznaczyć, iż nawet, gdy podatnik nie przekroczy limitu zwolnienia z VAT – 240.000 zł to będzie musiał dokonać rejestracji do VAT, (jako czynny podatnik VAT), jeżeli rozpocznie sprzedaż pierwszej sztuki niżej wymienionych towarów lub pierwszej niżej wymienionej usługi.

Towary i usługi (sprzedaż) podlegające opodatkowaniu VAT i powodujące utratę zwolnienia podmiotowego z VAT
TOWARY	Wymienione w załączniku nr 12 do ustawy o VAT
	Opodatkowane podatkiem akcyzowym z wyjątkiem energii elektrycznej (CN 2716 00 00), wyroby tytoniowe, samochody osobowe stanowiące u podatnika środki trwałe podlegające amortyzacji
	Budynki, budowle lub ich części, w przypadkach zwolnienia przedmiotowego z VAT (m.in. związanego z upływem okresu pierwszego zasiedlenia)
	Tereny budowlane
	Nowe środki transportu
	Sprzedane na mocy zawartej umowy w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie: preparaty kosmetyczne i toaletowe (PKWiU 20.42.1), komputery, wyroby elektroniczne i optyczne (PKWiU 26), urządzenia elektryczne (PKWiU 27), maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 28),
	Hurtowe i detaliczne części i akcesoria do: pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (PKWiU 45.3), motocykli (PKWiU ex 45.4)
USŁUGI	Prawnicze
	W zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego
	Jubilerskie
	Ściągania długów, w tym factoringu