Opublikowano: 2025-08-02

Przedmiotem poniższej analizy będzie przypadek w którym przedsiębiorca dokonuje zapłaty na rachunek podatnika zwolnionego z VAT, który nie został wymieniony w wykazie określanym jako biała lista podatników VAT. Zastanowimy się jakie konsekwencje podatkowe wiążą się z taką sytuacją.

Biała lista podatników VAT

Na wstępie zastanowimy się jakie dane podlegają ujęciu w tzw. białej liście podatników VAT. Otóż zgodnie z art. 96b ust. 1 ustawy VAT Szef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi w postaci elektronicznej wykaz podmiotów:

1. w odniesieniu do których naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał rejestracji albo które wykreślił z rejestru jako podatników VAT;

2. zarejestrowanych jako podatnicy VAT, w tym podmiotów, których rejestracja jako podatników VAT została przywrócona.

Biała lista podatników VAT zawiera m.in. informacje na temat numeru rachunku rozliczeniowego o którym mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo bankowe.

Wskażmy zatem, że zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy Prawo bankowe banki mogą prowadzić w szczególności następujące rodzaje rachunków bankowych:

1. rachunki rozliczeniowe, w tym bieżące i pomocnicze, oraz prowadzone dla nich na zasadach określonych w rozdziale 3a rachunki VAT;

2. rachunki lokat terminowych;

3. rachunki oszczędnościowe, rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe, w tym rachunki rodzinne, oraz rachunki terminowych lokat oszczędnościowych;

4. rachunki powiernicze.

Natomiast w myśl art. 49 ust. 2 ww. ustawy rachunki rozliczeniowe oraz rachunki lokat terminowych mogą być prowadzone wyłącznie dla:

1. osób prawnych;

2. jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, o ile posiadają zdolność prawną;

3. osób fizycznych prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek, w tym dla osób będących przedsiębiorcami.

WAŻNE

Na białej liście podatników VAT nie są wymienieni podatnicy zwolnieni od VAT. Ponadto biała lista nie obejmuje rachunków prywatnych typu ROR.

Zapłata na rzecz podatnika zwolnionego z VAT

W dalszej kolejności wskażmy, że w myśl art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:

1. stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2. jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Zatem stwierdzić należy, że przy transakcjach, w których stronami są przedsiębiorcy, obowiązuje limit 15000 zł dla płatności gotówkowych, a transakcje powyżej wskazanej kwoty muszą być dokonywane za pośrednictwem rachunku płatniczego jeżeli podatnik chce uniknąć konsekwencji w postaci utraty możliwości zaliczenia w podatku dochodowym od osób fizycznych wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Wynika to bowiem z art. 22p ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy PIT, gdzie możemy przeczytać, że podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców:

1. została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub

2. została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług – w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny.

Sytuacja wymieniona w art. 22p ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi odrębną kategorię niż te wymienione w pkt 2 tych przepisów. Otóż sytuacja wymieniona w pkt 2 skierowana jest do płatności dokonywanych na rzecz dostawcy lub usługodawcy będącym podatnikiem VAT czynnym. W takim przypadku płatność powinna być zawsze dokonana na rachunek zawarty w wykazie. Dokonanie płatności w tej sytuacji na rachunek płatniczy, który nie jest zawarty w wykazie będzie traktowane jako działanie niezgodne z wprowadzonymi przepisami i oznaczać będzie zastosowanie przewidzianych sankcji.

Jak już wskazaliśmy podatnik zwolniony z VAT nie figuruje na białej liście podatników podatku VAT. Nie znajdziemy tam też jego rachunku rozliczeniowego. To jednak nie oznacza, że płatność może być dokonana w dowolny sposób.

WAŻNE

Jeżeli są spełnione warunki określone w art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców to zapłata na rzecz podatnika zwolnionego od VAT również musi nastąpić za pośrednictwem rachunku płatniczego. Jednocześnie należy podkreślić, że może to być rachunek płatniczy inny niż rozliczeniowy.

Podsumowując wskażmy, że choć ani podatnicy zwolnieni od VAT ani też ich rachunki bankowe nie znajdują się na białej liście VAT to jednak nie zwalnia ich to z otrzymywania płatności poprzez rachunek płatniczy w sytuacji gdy dochodzi do transakcji opisanej w art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców.