Opublikowano: 2026-06-19

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej może wykazywać saldo zerowe, jednakże możliwa jest także dopłata lub nadpłata składki zdrowotnej. Podatnicy rozliczający się ryczałtem lub podatkiem liniowym, zwrot składki uprzednio odliczonej od przychodu/dochodu winni odpowiednio uwzględnić w ewidencjach księgowych. W niniejszym wpisie analizujemy niniejszą tematykę w obszarze podatku liniowego. Zagadnienie związane z ryczałtem będzie przedmiotem odrębnego wpisu.

Nadpłata składki zdrowotnej u liniowca a ustawowy limit. Kiedy nadpłata składki zdrowotnej generuje obowiązek podatkowy?

Przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym ma możliwość odliczenia od dochodu/zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów składkę zdrowotną do wysokości ustawowego limitu, który w 2026 roku wynosi 14 100 zł (w 2025 roku 12 900 zł). Jeżeli przedsiębiorca opłaci składkę zdrowotną ponad ustawowy limit, a następnie otrzyma zwrot składki zdrowotnej, nadpłata ta będzie obojętna podatkowo, jeśli w ostatecznym rozrachunku odliczona/zaksięgowana składka zdrowotna wyczerpała ustawowy limit. Sytuacja ta została zobrazowana na poniższym przykładzie.

Przykład 1

Pani Jagoda opodatkowana podatkiem liniowym, w 2025 roku dokonała odliczenia od dochodu składki zdrowotnej w wysokości 12 900 zł, jednakże zapłacona składka zdrowotna wynosiła 18 500 zł (5 600 zł pozostało nierozliczone z uwagi na ustawowy limit).

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej złożone w maju 2026 roku, wykazało nadpłatę składki zdrowotnej za 2025 rok w kwocie 2 500 zł.

Nadpłata ta jest neutralna podatkowo ponieważ ustawowy limit odliczenia składki zdrowotnej w 2025 roku wynosił 12 900 zł. Otrzymana nadpłata składki zdrowotnej w kwocie 2 500 zł nie została wcześniej odliczona od dochodu (nie odliczono aż 5 600 zł) i nie wpływa tym samym w żaden sposób na wynik podatkowy.

ISTOTNE:

Tylko kwoty wcześniej odliczone, a następnie zwrócone podatnikowi generują obowiązek podatkowy. Zasada ta dotyczy również rozliczenia nadpłaty składki zdrowotnej.

Gdyby finalnie okazało się, że otrzymana nadpłata ma wpływ na wcześniej dokonane odliczenie (pierwotne odliczenie było zawyżone), wówczas nadpłatę należałoby odpowiednio zaewidencjonować. Szczegóły poniżej.

Księgowanie nadpłaty składki zdrowotnej uzależnione od sposobu pierwotnego odliczenia

Przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym zasadniczo składkę zdrowotną może odliczyć na dwa sposoby: księgując ją do kosztów uzyskania przychodów lub odliczając od dochodu.

Wybrana metoda odliczenia składki zdrowotnej determinuje późniejszy sposób wykazania nadpłaty:

1. Jeśli podatnik odliczał składkę od dochodu, otrzymaną nadpłatę składki zdrowotnej, która pomniejsza dokonane wcześniej odliczenie, dolicza do dochodu w zeznaniu PIT-36L składanym za rok, w którym podatnik otrzymał nadpłatę,
2. Jeśli podatnik zaliczał składkę zdrowotną do kosztów uzyskania przychodów, wówczas otrzymana nadpłata składki zdrowotnej powoduje obowiązek skorygowania kosztów uzyskania przychodów w dacie otrzymania nadpłaty.

ISTOTNE:

Zaliczenie nadpłaty na poczet innych (zaległych/bieżących) składek ZUS jest równoważne ze zwrotem na rachunek bankowy podatnika. Zaliczenie nadpłaty na poczet innych składek obliguje tym samym do zwiększenia dochodu lub korekty kosztów uzyskania przychodów.

Podsumowując powyższe, nadpłata składki zdrowotnej, która mieści się w dokonanym wcześniej odliczeniu wywołuje skutki podatkowe na bieżąco, tj. w dacie otrzymania nadpłaty. Powyższe potwierdza również Ministerstwo Finansów (https://eureka.mf.gov.pl/informacje/podglad/544661). Przypadek ten zobrazowano na poniższym przykładzie.

Przykład 2

Pan Jan w 2025 roku zaliczył do kosztów uzyskania przychodów składkę zdrowotną w wysokości 9 800 zł (poniżej ustawowego limitu w wysokości 12 900 zł).

W 2026 roku Pan Jan złożył roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 rok, które wykazywało nadpłatę w wysokości 1 200 zł.

Pan Jan w 5 czerwca 2026 roku otrzymał zwrot nadpłaty na rachunek bankowy. W tej dacie powinien również zmniejszyć koszty uzyskania przychodów o 1 200 zł (kwota nadpłaty mieściła się w limicie odliczenia składki zdrowotnej w 2025 roku).

ISTOTNE:

W praktyce może zaistnieć sytuacja, w której podatnik zapłaci składkę zdrowotną ponad ustawowy limit np. 15 000 zł (limit odliczenia w 2025 roku 12 900 zł), a nadpłata z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej np. w kwocie 3 000 zł, sprawi, że jej zwrot należy doliczyć do dochodu częściowo. W tym przypadku ostateczna składka zdrowotna podatnika wyniosłaby 12 000 zł (15 000 zł – 3 000 zł) co sprawia, że pierwotne odliczenie byłoby o 900 zł za duże, stąd o taką kwotę należałoby zwiększyć dochód/skorygować koszty.

Nadpłata składki zdrowotnej za rok poprzedni nie wpływa na limit odliczenia w roku bieżącym

Otrzymywane przez podatników nadpłaty składki zdrowotnej za rok poprzedni nie wpływają na limit odliczenia składki zdrowotnej w roku otrzymania nadpłaty lub jej zaliczenia na poczet innych składek. Przykładowo jeśli podatnik w 2026 roku otrzyma nadpłatę składki zdrowotnej w wysokości 2 000 zł, w dalszym ciągu ma prawo odliczyć zapłacone w 2026 roku składki zdrowotne do wysokości ustawowego limitu, tj. do kwoty 14 100 zł. Limit 14 100 zł nie zostanie w tym przypadku pomniejszony o 2 000 zł.

Możliwe inne scenariusze np. zmiana formy opodatkowania lub likwidacja firmy

Prezentowane w niniejszym wpisie przykłady opierały się na założeniu, że podatnik prowadzi w kolejnym roku podatkowym działalność gospodarczą w oparciu o taką samą formę opodatkowania, tj. podatek liniowy. W praktyce mogą pojawić się inne, mniej typowe sytuacje np. likwidacja działalności czy zmiana formy opodatkowania. W takich przypadkach podatnik, który otrzyma nadpłatę składki zdrowotnej może być zobligowany do wstecznej korekty kosztów uzyskania przychodów i/lub korekty pierwotnie złożonego zeznania podatkowego PIT-36L.

Z uwagi na obszerność tego wątku nie będziemy już go szerzej w tym miejscu poddawać rozważaniom.

Autor: Łukasz Kluczyński