Opublikowano: 2026-07-11

Umowa zlecenie i działalność to częsty przypadek występujący w polskiej rzeczywistości gospodarczej. Jak w tych okolicznościach wygląda obowiązek opłacania składek ZUS ze zlecenia i z działalności? Czy można nie opłacić składek ZUS z jednego źródła przychodów? O tym i nie tylko opowiedziano w niniejszej publikacji.

Zleceniobiorca i przedsiębiorca

W nawiązaniu do art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199) osoba prowadzącą pozarolniczą działalność to m.in.:

• działalność jednoosobowa,
• wspólnik spółki cywilnej,
• wspólnik spółki jawnej,
• wspólnik spółki komandytowej,
• wspólnik spółki partnerskiej,
• wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
• akcjonariusz prostej spółki akcyjnej wnoszący do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług,
• komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej.

Z kolei zleceniobiorca to osoba fizyczna, prawna lub inny podmiot, który zawarł umowę zlecenie (umowę cywilnoprawną) z inną osobą fizyczną lub z przedsiębiorcą bądź innym podmiotem za wynagrodzeniem. W niniejszej publikacji skupiono uwagę na zleceniobiorcach będących wyłącznie osobami fizycznymi.

Podleganie pod obowiązkowe składki ZUS

Zarówno osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą jak i osoby posiadające umowę zlecenie podlegają pod obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz wypadkowe. Chorobowe w tym wypadku jest dobrowolne.

Ponadto osoby te podlegają ubezpieczenie zdrowotne z każdego tytułu do ubezpieczeń. To oznacza, że jeżeli osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą i ma zawartą umowę zlecenie wówczas z każdego tytułu podlega i musi odprowadzać składkę na ubezpieczenie zdrowotne (z pewnymi wyjątkami).

Umowa zlecenie i działalność to zbieg tytułów do ubezpieczeń

W sytuacji, gdy osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą i posiada umowę zlecenie wówczas na gruncie ubezpieczeń społecznych określa się, że występuje zbieg tytułów do ubezpieczeń.

Oznacza to po prostu, że zarówno ze zlecenia jak i z działalności podlega pod ubezpieczenia społeczne (zdrowotne).

Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku z obu tytułów musi opłacać wszystkie składki ZUS. Zatem należy określić, czy z każdego tytułu do ubezpieczeń składki ZUS są obowiązkowe czy dobrowolne?

Umowa zlecenie i działalność a składki ZUS

To czy z każdego tytułu do ubezpieczeń składki ZUS są obowiązkowe czy dobrowolne zależy od:

1. ulg w składkach ZUS z tytułu prowadzonej działalności,
2. wysokości wynagrodzenia z umowy, umów zleceń,
3. tego, co pierwsze wystąpiło – zawarcie zlecenia czy rejestracja działalności.

Umowa zlecenie i działalność a składki opłacane według ulg w ZUS – zakres przedmiotu działalności inny niż zakres zlecenia

W przypadku, kiedy osoba fizyczna – zleceniobiorca prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą (przy założeniu, że czynności wykonywane na podstawie zlecenia nie pokrywają się z czynnościami wykonywanymi na podstawie prowadzonej działalności) obowiązkową, miesięczną składkę zdrowotną będzie musiał opłacić zarówno z tytułu:

1. każdej umowy zlecenia i to niezależnie od wysokości wynagrodzenia, na którą zostały zawarte, oraz
2. z działalności gospodarczej.

Co natomiast ze składkami społecznymi (emerytalną, rentową, chorobową, wypadkową)?

Wszystko zależy od tego, jaki ZUS przedsiębiorca opłaca z działalności oraz jaką kwotę wynagrodzenia otrzymuje ze zlecenia.

Jeżeli przedsiębiorca korzysta z ulgi na start w ZUS a ze zlecenia miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości:

1. do minimalnego wynagrodzenia za pracę – 4.806 zł brutto, wówczas z działalności opłaca tylko składkę zdrowotną ze względu na ulgę a ze zlecenia opłaca wszystkie składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FGŚP, Fundusz Pracy tylko, gdy wynagrodzenie ze zlecenia jest równe minimalnemu wynagrodzeniu,
2. powyżej minimalnego wynagrodzenia za pracę – 4.806 zł brutto, wówczas z działalności opłaca tylko składkę zdrowotną ze względu na ulgę a ze zlecenia opłaca wszystkie składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FP oraz FGŚP.

W przypadku, gdy przedsiębiorca korzysta z ulgi ZUS preferencyjny a ze zlecenia miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości:

1. niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę – 4.806 zł brutto, wówczas z działalności opłaca składki społeczne (chorobowe dobrowolne) w wysokości właściwej dla stosowanej ulgi oraz składkę zdrowotną, a ze zlecenia opłaca wszystkie składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FGŚP, ale bez Fundusz Pracy,
2. przynajmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę – 4.806 zł brutto, wówczas z działalności opłaca tylko składkę zdrowotną, a ze zlecenia opłaca wszystkie składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FGŚP oraz Fundusz Pracy.

W przypadku, gdy przedsiębiorca korzysta z ulgi Mały ZUS Plus a ze zlecenia miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości:

1. niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę – 4.806 zł brutto, wówczas, gdy:

• podstawa ZUS dla składek społecznych z działalności wynosi przynajmniej minimalne wynagrodzenie – 4.806 zł, wówczas z działalności obowiązkowe są opłacane składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FP natomiast ze zlecenia opłaca tylko składkę zdrowotną,
• podstawa ZUS dla składek społecznych z działalności wynosi poniżej minimalnego wynagrodzenia – 4.806 zł, wówczas z działalności obowiązkowe są opłacane składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotna, FP natomiast ze zlecenia opłaca składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FP, FGŚP,

2. przynajmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę – 4.806 zł brutto, wówczas, gdy:

• podstawa ZUS dla składek społecznych z działalności wynosi przynajmniej minimalne wynagrodzenie – 4.806 zł, wówczas przedsiębiorca wybiera, z którego tytułu opłaca składki ZUS społeczne, z obu tytułów opłaca składkę zdrowotną, a FP i FGŚP opłaca od tytułu, od którego wybrał opłacanie składek ZUS społecznych,
• podstawa ZUS dla składek społecznych z działalności wynosi poniżej minimalnego wynagrodzenia – 4.806 zł, wówczas ze zlecenia przedsiębiorca opłaca składki ZUS społeczne (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, FP, FGŚP a z działalności tylko składkę zdrowotną.

ISTOTNE:

Osoby fizyczne, są zwolnione z opłacania składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeżeli osiągnęły wiek:

• 55 lat dla kobiet,
• 60 lat dla mężczyzn

– dotyczy to zarówno ww. składek z umowy zlecenie jak i z działalności gospodarczej.

Należy zaznaczyć, iż powyższe przypadki dotyczą okoliczności, w których działalność gospodarcza została założona, jako pierwsza a następnie została zawarta umowa zlecenie.

Umowa zlecenie i działalność a pełny ZUS – zakres przedmiotu działalności inny niż zakres zlecenia

Jeżeli przedsiębiorca opłaca z działalności pełny ZUS a ze zlecenia miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości:

1. niższej niż przeciętne wynagrodzenie za pracę – 5.652 zł brutto, wówczas z działalności opłaca wszystkie składki ZUS (chorobowe dobrowolne), zdrowotną, Fundusz Pracy a ze zlecenia tylko składkę zdrowotną,
2. równej lub wyższej od przeciętnego wynagrodzenia za pracę – 5.652 zł brutto, wówczas przedsiębiorca wybiera, z którego tytułu opłaca składki ZUS społeczne, z obu tytułów opłaca składkę zdrowotną, a FP i FGŚP opłaca od tytułu, od którego wybrał opłacanie składek ZUS społecznych.

Umowa zlecenie i działalność a składki ZUS – zakres przedmiotu działalności taki sam jak zakres zlecenia

Na koniec warto opowiedzieć o jeszcze jednym możliwym przypadku.

Zleceniobiorca prowadzący jednocześnie działalność gospodarczą wykonuje zarówno w ramach zlecenia i działalności dokładnie to samo:

1. działalność i zlecenie realizuje na rzecz tego samego klienta,
2. działalność i zlecenie realizuje na rzecz różnych klientów.

W powyższych sytuacjach umowa zlecenie nie stanowi odrębnego tytułu do ubezpieczeń a przychód (wynagrodzenie) z niej otrzymane przedsiębiorca dolicza do przychodów z działalności gospodarczej.

Z tego też powodu z tytułu umowy zlecenia przedsiębiorca w ogóle nie odprowadza żadnych składek ZUS ani społecznych, ani zdrowotnej, ani FP i FGŚP.

Natomiast z działalności gospodarczej odprowadza składki ZUS zgodnie z wariantem pod jaki podlega czyli pełny ZUS, ulga na start, ZUS preferencyjny albo Mały ZUS Plus.