Opublikowano: 2026-09-28

Prowadząc działalność gospodarczą lub zatrudniając zleceniobiorców przedsiębiorca może mieć do czynienia z tzw. zbiegiem tytułów do ubezpieczeń. Sytuacja taka wystąpi w szczególności, gdy przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą będąc jednocześnie zatrudnionym na podstawie umowy zlecenia lub gdy zatrudniony zleceniobiorca posiada kilka umów zlecenia (w niniejszym wpisie nie analizujemy zagadnienia związanego z umową o pracę). Kiedy opłacić należy wszystkie składki, a kiedy tylko składkę zdrowotną? Jak ustalić podstawę wymiaru składek zleceniobiorcy, gdy posiada on inne umowy? – szczegóły poniżej!

Zbieg ubezpieczeń przy umowie zlecenie – warunek nr 1 kolejność powstawiania obowiązku ubezpieczeń

Czym jest zbieg tytułów do ubezpieczeń? – to w dużym skrócie sytuacja, w której jeden tytuł generuje obowiązek ubezpieczeniowy w zakresie wszystkich składek, a drugi (i kolejny) tylko w zakresie składki zdrowotnej.

Regulacje w przedmiocie zbiegu tytułów do ubezpieczeń zawarte są w art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustęp drugi przywołanego powyżej przepisu stanowi, iż

„Osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7.”

Co wynika z powyższej regulacji ?:

• dotyczy ona zarówno osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia jak i osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących (odpowiednio art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 5 ustawy),
• decydująca jest kolejność powstawiania obowiązków ubezpieczeniowych, zatem przykładowo pierwsza zawarta umowa zlecenie generuje obowiązek opłacania wszystkich składek (społecznych i zdrowotnych), a dopiero kolejna umowa może być objęta wyłącznie ubezpieczeniem zdrowotnym o ile podstawa z pierwszej umowy osiągnie określoną wartość (ten aspekt będziemy omawiać niżej),
• ubezpieczony może dobrowolnie zostać objęty ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z innych umów jeśli podlegałyby one wyłącznie pod ubezpieczenie zdrowotne,
• ubezpieczony może zmienić kolejność obowiązku ubezpieczeniowego np. może na skutek zmiany od początku miesiąca podlegać wyłącznie pod składkę zdrowotną z pierwszej umowy, a do wszystkich ubezpieczeń z drugiej (lub innej zawartej później) umowy,

– powyższe założenia dotyczą także przypadku przedsiębiorcy, posiadającego umowę zlecenie z innym podmiotem.

Zbieg ubezpieczeń przy umowie zlecenie – warunek nr 2 wysokość wymiaru podstawy składek

Zaistnienie sytuacji, w której jeden tytuł ubezpieczeniowy rodzi obowiązek opłacania wszystkich składek, a drugi tylko i wyłącznie składki zdrowotnej, wymaga, aby podstawa wymiaru składek z jednego tytułu (lub sumy dwóch lub więcej tytułów) osiągała wymaganą ustawowo wartość:

1. W przypadku zleceniobiorców posiadających kilka umów zlecenia, decydujące jest osiągnięcie przynajmniej z jednej (lub łącznie z kilku) umów wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2026 roku 4806 zł brutto).
2. Przedsiębiorca posiadający dodatkowo (poza działalnością gospodarczą) umowę zlecenia może opłacać z innych tytułów wyłącznie składkę zdrowotną pod warunkiem, że:

1. podstawa wymiaru składek z umowy zlecenia lub działalności gospodarczej wynosi co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (w 2026 roku 5652 zł) w przypadku przedsiębiorców objętych tzw. „dużym ZUSem”, tj. zgłoszonych z kodem 0510. Przedsiębiorcy opłacający tzw. „duży ZUS” nie mogą sumować podstaw z różnych tytułów ubezpieczeniowych,
2. podstawa wymiaru składek z umowy zlecenia lub działalności gospodarczej odpowiada co najmniej kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę w przypadku przedsiębiorców korzystających z ZUS preferencyjnego (kod 0570) lub „małego ZUS plus” (kod 0590).

Zbieg tytułów do ubezpieczeń przy umowie zlecenie – praktyczne przykłady

Celem podsumowania i głębszego zrozumienia przytoczonych powyżej reguł przeanalizujemy sytuację zleceniobiorcy posiadającego kilka umów zlecenie oraz działalność gospodarczą na poniższych przykładach.

Przykład 1

Pan Jacek zawarł dwie umowy zlecenia. Z pierwszej umowy osiąga wynagrodzenie 5000 zł brutto (przekracza minimalną krajową), z drugiej umowy natomiast 6000 zł brutto (także przekracza minimalną krajową).

Z pierwszej umowy zlecenia Pan Jacek podlega pod wszystkie ubezpieczenia (społeczne i zdrowotne). Z drugiej umowy Pan Jacek podlega wyłącznie pod ubezpieczenie zdrowotne.

Z uwagi na fakt, iż wynagrodzenia z obu umów przekraczają minimalną krajową, Pan Jacek może poinformować płatników i z początkiem miesiąca zamienić tytuły do ubezpieczeń tak aby druga umowa na 6000 zł objęta była wszystkimi ubezpieczeniami, a pierwsza umowa na 5000 zł podlegałaby wyłącznie pod ubezpieczenie zdrowotne.

Przykład 2

Pani Anna zatrudniona jest w oparciu o umowę zlecenie, gdzie miesięczne wynagrodzenie wynosi 5000 zł brutto.

Pani Anna dodatkowo rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej bez prawa do ulgi na start i ZUSu preferencyjnego. Zgłosiła się z kodem 0510 – duży ZUS.

Pani Anna będzie podlegać pod wszystkie ubezpieczenia z obu tytułów, ponieważ wynagrodzenie z umowy zlecenia jest niższe niż 60% przeciętnego wynagrodzenia przyjętego dla ustalenia minimalnej podstawy ZUS, tj. kwoty 5652 zł dla 2026 roku.

Jak postąpić w sytuacji kiedy zleceniobiorca nie informuje nas o wysokości wynagrodzenia z innych umów?

W praktyce mogą wystąpić trudności z ustalaniem zbiegu tytułów do ubezpieczeń przy zatrudnianiu zleceniobiorców posiadających kilka umów zleceń, gdzie miesięczne wynagrodzenia mogą być zróżnicowane. Płatnik składek może naliczyć z umowy zlecenia wyłącznie składkę zdrowotną podczas gdy zleceniobiorca z pierwszej umowy osiągnie wynagrodzenie niższe niż minimalna krajowa – powstaną błędny i niezgodności w ZUS.

W takiej sytuacji przedsiębiorca/płatnik składek dokonujący rozliczeń z drugiej umowy ma dwie możliwości: po pierwsze może na bieżąco kontaktować się ze zleceniobiorcą w celu ustalania podstawy wymiaru składek w danym miesiącu z pierwszej umowy. Ewentualnie może zobowiązać zleceniobiorcę umownie do przekazywania takich informacji. Drugą opcją jest wystosowanie do ZUS wniosku USZ o zbadanie prawidłowości wykazanych składek za zleceniobiorcę.

Autor: Łukasz Kluczyński